O Cornelii Grund

„Wobec tych artystów młoda pianistka, panna Amalie Grund, miała naprawdę niełatwe zadanie. Tym bardziej jednak zasługuje na uznanie sukces, jaki odniosła. Zagrała dwie ostatnie części (romanse i rondo) z Koncertu e-moll Chopina z doskonałym skutkiem i została nagrodzona przez publiczność oklaskami oraz okrzykami wyrażającymi niewątpliwą sympatię”

31 lipca 1872 r. recenzja ta ukazała się w „Neuer Berliner Musikzeitung”. Wcześniej, 20 lipca, w Baden-Baden odbył się koncert, podczas którego spotkali się ówcześni wielcy muzycy klasyczni i zaprezentowali przed przepełnioną salą próbki swojego kunsztu. Wspomniana młoda pianistka Amalie Grund nie dorównywała jeszcze renomie uznanych wirtuozów; przed tą pochodzącą z Baden-Baden muzyczką stała dopiero kariera. Miała wówczas 25 lat. Kiedy przyszła na świat 17 marca 1848 roku, jej znacznie bardziej znany (i nie mniej kontrowersyjny) dziadek nie żył już od prawie trzech lat.

Amalie Grund była wnuczką Philippa Jakoba Siebenpfeiffera, który w latach 1818–1830 pełnił funkcję pierwszego komisarza krajowego w Homburgu. Kiedy doszło do sporu między nim a „jego przełożonym”, królem Bawarii Ludwikiem I, stał się on czołową postacią ruchu wolnościowo-demokratycznego, którego kulminacyjnym punktem miało być Święto w Hambach w maju 1832 roku. W trakcie pełnienia przez Siebenpfeiffera urzędu w Homburgu jego żona Emilie z domu von Weiseneck urodziła ich wspólną córkę: Cornelia Siebenpfeiffer przyszła na świat 19 lipca 1826 roku w ówczesnej rezydencji rodziny, położonej pomiędzy kościołem katolickim a ewangelickim. Dom rodzinny, w którym jej ojciec pełnił obowiązki służbowe i w którym mieszkała rodzina, został rozebrany w 1964 roku.

Budynek, który stoi dziś w tym samym miejscu i nosi nazwę „Dom Siebenpfeifferów”, nadal przechowuje pamiątkę z tamtych czasów: srebrną „patene”, czyli miskę chrzcielną, opatrzoną grawerunkiem: „Cornelia Siebenpfeiffer, z kościoła protestanckiego w Homburgu, 13 września 1826 r. – prezent chrzcielny”. Ta okrągła taca została wykonana przez warsztat złotniczy i srebrniczy Weihinger z Zweibrücken, o czym świadczy pozostawiona inicjał „W”. „Mając zaszczyt wręczyć Państwu, szanowni Panowie, srebrną tacę do podawania chleba dla tutejszego kościoła protestanckiego, proszę Państwa, aby przyjęli ją Państwo jako skromny prezent chrzcielny dla mojej córki Cornelii, którą przyjęli Państwo do swojej wspólnoty kościelnej, oraz jako znak wdzięczności matki wobec Ojca Niebieskiego, który jeszcze w późnym wieku obdarzył ją tym ukochanym dzieckiem, a także jako więź nieustannego związku tego dziecka z kościołem protestanckim. Z wyrazami szacunku, Państwa oddana Emilie Siebenpfeiffer” – tak brzmi treść listu towarzyszącego, skierowanego do członków prezbiterium. Wpis o urodzeniu w urzędzie stanu cywilnego w Homburgu pod nazwiskiem „Corneli Siebenpfeiffer” został sporządzony 21 lipca 1826 roku. Notatkę podpisała sama Siebenpfeiffer, burmistrz Adam Zott, sędzia pokoju Ludwig Schmidt, a także Friedrich Schmolze, który jako „sekretarz” był najbliższym współpracownikiem Siebenpfeiffer w komisariacie krajowym.

Cornelia Siebenpfeiffer spędziła pierwsze cztery lata życia w Homburgu, gdzie z pewnością dorastała w bezpiecznym, mieszczańskim środowisku, w którym niczego jej nie brakowało. Dowodem na to są zachowane wykazy, które zawierają informacje na temat wyposażenia gospodarstwa domowego przy ówczesnej ulicy „Landcommissariatsgasse”: instrumenty muzyczne, takie jak „bardzo duży i znakomitej jakości wiedeński fortepian, wykonany z drewna mahoniowego i posiadający trzy rzędy klawiszy na całej długości”, „flet z hebanu z ośmioma srebrnymi klapami” czy „wspaniała wiolonczela z 1723 roku, wykwintne meble, cenne obrazy oraz bogata biblioteka o zróżnicowanym profilu świadczą o zamożności rodziny, a także o jej zainteresowaniach muzycznych.

Wraz z odwołaniem Siebenpfeiffera ze stanowiska komisarza krajowego w grudniu 1830 roku ten prywatny okres w stylu biedermeierowskim zakończył się nagle. Rodzinę, a także córkę Cornelię, czekała odyseja, która miała być naznaczona przełomowymi wydarzeniami i ciosami losu. Z Homburga na początku 1831 roku udali się najpierw do Zweibrücken, następnie do Oggersheim, a wiosną 1832 roku do Haardt. W tej wsi położonej powyżej Neustadt Siebenpfeiffer przygotowywał Święto w Hambach i tam też został aresztowany w połowie czerwca 1832 roku. Po 14 miesiącach spędzonych za kratkami został wprawdzie uniewinniony w spektakularnym procesie sądowym w Landau. Ponieważ jednak król Bawarii Ludwik II za wszelką cenę pragnął go uwięzić, nie odzyskał on wolności – został ponownie oskarżony o „obrażę Jego Królewskiej Mości” i skazany w związku z tym na dwa lata pozbawienia wolności. W listopadzie tego samego roku „uciekł” z więzienia w Frankenthalu i po pełnej przygód podróży dotarł do Weißenburga w północnej Alzacji. Tam, w hotelu „Zum Engel”, czekały na niego jego żona Emilie i jego „córka”.

Po wyleczeniu urazu dłoni, którego doznał podczas ucieczki, rodzina udała się przez Alzację do Szwajcarii, pozostawiając po drodze fałszywe ślady, aby zmylić prześladowców. Z tego powodu członkowie rodziny Siebenpfeifferów podróżowali czasami osobnymi trasami. Jak wynika z raportu policyjnego, Siebenpfeiffer przebywał w Bazylei, „aby odebrać stamtąd żonę i dziecko”. Aby szybciej dotrzeć do celu, jego woźnica skorzystał ze skrótu przez wioski w Badenii, co stało się powszechnie znane. Z kwadransową przewagą udało mu się ledwo uciec przed wysłanymi za nim ścigającymi na terytorium Szwajcarii.

Cornelia Siebenpfeiffer jako dziecko borykała się zatem ze wszystkimi problemami, jakie niesie ze sobą życie uchodźcy. Kiedy miała dziewięć lat, zmarła jej matka. Początkowo mieszkała z ojcem w Bernie. Gdy jednak u ojca ujawniła się poważna choroba psychiczna, dziewczynka trafiła pod opiekę krewnych ze strony matki we Fryburgu w Breisgau. Po śmierci Philippa Jakoba Siebenpfeiffera w maju 1845 roku zainicjowano szeroko zakrojoną zbiórkę funduszy, aby zapewnić jej utrzymanie. Szczególnie Mannheim i właśnie Fryburg były ośrodkami kampanii wsparcia, którą zorganizowali dawni towarzysze. Był to na przykład liberalny polityk Johann Adam von Itzstein, który zaangażował się w tę sprawę. Informacje o darowiznach, które napływały między innymi z Bremy, były publikowane w gazetach.

W następnym roku, 2 kwietnia 1846 r., Cornelia Siebenpfeiffer wyszła za mąż. Dla jej męża Johanna Grunda, który miał wówczas 38 lat, było to drugie małżeństwo – był on wdowcem. Od 1839 roku Grund pełnił funkcję „malarza dworskiego” u wielkiego księcia Leopolda z Badenii i w tym okresie malował portrety zarówno władcy, jak i jego rodziny. W Karlsruhe do dziś zachowało się wiele jego obrazów. Z tego związku urodziło się sześcioro dzieci: już 12 stycznia 1847 roku na świat przyszła najstarsza córka, która również otrzymała imię Cornelia. Dożyła zaledwie 19 lat.

W 1848 roku urodziła się wspomniana pianistka Amalie Grund, która w 1888 roku figuruje w książce adresowej Baden-Baden jako osoba stanu wolnego. Rodzina przeniosła się w międzyczasie do tego uzdrowiskowego miasta w Schwarzwaldzie. Jako niemowlę zmarła córka Ernestine Gabriele, urodzona w 1850 roku. W 1853 roku urodził się pierwszy syn, Franz Friedrich, który został inżynierem kolejowym i otrzymał tytuł „rządowego architekta”. Urodzony w 1854 roku Heinrich Friedrich zmarł w wieku 23 lat. Elise Grund była wreszcie najmłodszą córką, która przyszła na świat w 1856 roku. Data i miejsce śmierci Cornelii Siebenpfeiffer nie są jak dotąd znane. W książce adresowej Baden-Baden z 1891 roku figuruje ona jako „wdowa po malarzu dworskim”, mieszkająca przy ulicy Hirschstraße 4 wraz ze swoją córką Elise. W 1897 roku obie panie nie figurują już w tym spisie.

Autor: Martin Baus, Fundacja Siebenpfeiffer

_{Opublikowano: 26.10.2026 r.; Ostatnia aktualizacja: 26.10.2026 r.}